Przejdź do treści

Dlaczego bez młotka do żużla, szczotki i ścisków nawet dobra spawarka nie da czystej spoiny

Narzędzia i mocowania

Ślusarz w fartuchu i rękawicach obrabia blachę w warsztacie, gdzie potrzebne są narzędzia do spawania i mocowania

Spawarka tylko topi metal, a o tym, czy spoina będzie szczelna i równa, decyduje przygotowanie złącza, sztywne zamocowanie elementów i czyszczenie między ściegami. Bez młotka do żużla, szczotki drucianej i ścisków nawet najlepsze urządzenie da spoinę z wtrąceniami, porami i przesunięciem elementów.

Początkujący często inwestują w drogą spawarkę, a resztę wyposażenia kompletują z przypadkowych narzędzi. Tymczasem większość wad spotykanych w warsztatach przydomowych wynika właśnie z braków w osprzęcie i organizacji stanowiska, a nie z parametrów prądu.

Przygotowanie złącza zaczyna się przed zapaleniem łuku

Rdza, farba, olej i zgorzelina walcownicza na krawędziach to główne źródło porowatości i przyklejeń. Krawędzie oczyszcza się do metalicznego połysku na szerokość co najmniej kilkunastu milimetrów od linii spoiny, zwykle szlifierką kątową z tarczą listkową lub szczotką. Przy grubszych blachach krawędzie fazuje się, żeby spoina przetopiła cały przekrój, a nie tylko wierzch.

Na tym etapie przydaje się też marker do metalu, rysik, kątownik spawalniczy i miarka. Dokładne trasowanie i sczepienie elementów zajmuje chwilę, a oszczędza wielu poprawek. Elementy sczepia się krótkimi spoinami w kilku punktach, kontrolując kąt i wymiary po każdej sczepinie, bo metal kurczy się przy stygnięciu i potrafi wyraźnie ściągnąć konstrukcję.

Mocowanie, które nie pozwala elementom uciec

Ściski stolarskie nadają się do spawania tylko w ograniczonym zakresie, bo odpryski niszczą gwint i plastikowe elementy. Lepiej sprawdzają się ściski spawalnicze z miedziowanymi lub osłoniętymi śrubami, szczypce zaciskowe samozakleszczające oraz magnetyczne kątowniki, które ustawiają elementy pod kątem 45, 90 lub 135 stopni. Magnes przyda się zwłaszcza przy pracy w pojedynkę, gdy jedną ręką trzyma się uchwyt, a drugą przyłbicę.

Ważny jest też zacisk masy. Powinien być przykręcony lub przypięty do czystego metalu, możliwie blisko miejsca spawania. Zacisk zapięty na pomalowany stół albo przez warstwę rdzy powoduje niestabilny łuk, przegrzewanie się szczęk i trudności z zajarzeniem, co wielu błędnie przypisuje usterce spawarki.

Czyszczenie między ściegami i po spawaniu

Przy spawaniu elektrodą otuloną i drutem proszkowym na powierzchni spoiny tworzy się warstwa żużla. Przed nałożeniem kolejnego ściegu trzeba ją całkowicie usunąć, inaczej zostanie zamknięta w spoinie jako wtrącenie. Służy do tego młotek spawalniczy z ostrym grotem i dłutkiem oraz szczotka druciana, najlepiej stalowa do stali czarnej i nierdzewna do stali nierdzewnej, żeby nie przenosić cząstek żelaza i nie powodować późniejszych przebarwień korozyjnych. Kompletne narzędzia do spawania obejmują także szczypce do drutu i dysz w spawarkach MIG/MAG, którymi obcina się końcówkę drutu i usuwa odpryski z dyszy gazowej.

Podstawowy zestaw, który powinien leżeć przy stanowisku, to:

  • młotek do żużla i dwie szczotki druciane, stalowa oraz nierdzewna,
  • szczypce spawalnicze do drutu i dysz, zapas końcówek prądowych i dysz,
  • dwa lub trzy ściski spawalnicze oraz szczypce zaciskowe,
  • magnetyczny kątownik i miarka,
  • pilnik, skrobak i szlifierka kątowa z tarczami do cięcia oraz listkowymi,
  • rękawice spawalnicze, przyłbica z filtrem samościemniającym i okulary ochronne do szlifowania.

Porządek na stanowisku i przy sobie

Gorące narzędzia odłożone na palny blat, przewody leżące w miejscu, gdzie spadają iskry, i szukanie młotka w stercie odpadów to codzienność wielu warsztatów. Stanowisko spawalnicze powinno mieć niepalny blat, wydzieloną przestrzeń wolną od materiałów łatwopalnych i miejsce na narzędzia w zasięgu ręki. W pomieszczeniu potrzebna jest wentylacja lub odciąg dymów, bo dymy spawalnicze są szkodliwe dla zdrowia, a przy stali ocynkowanej i nierdzewnej szczególnie.

Przy pracy w terenie, na rusztowaniu albo przy instalacjach w budynku narzędzia trzeba mieć przy sobie. Wygodny jest skórzany pas monterski z kaburami na młotek, szczypce i miarkę, bo skóra lepiej znosi odpryski niż tkanina syntetyczna. Dobry sklep z pasami narzędziowymi oferuje modele o różnej szerokości i z wymiennymi kieszeniami, więc pas można skompletować pod własny zestaw narzędzi. Przy pracach na wysokości pas narzędziowy nie zastępuje szelek bezpieczeństwa, a narzędzia warto zabezpieczyć przed upadkiem smyczami.

Pytanie od czytelnika

Czy szczotka stalowa może zaszkodzić stali nierdzewnej?

Tak. Cząstki zwykłej stali wtarte w powierzchnię nierdzewki rdzewieją i powodują rude przebarwienia, dlatego do stali nierdzewnej używa się osobnej szczotki ze stali nierdzewnej.

Przeczytaj także