Przejdź do treści

Jak wyczyścić wymiennik kotła na paliwo stałe i jak często to robić

Ogrzewanie i energia

Czyszczenie kotła na paliwo stałe z popiołu - czyszczenie wymiennika kotła

Kocioł na węgiel, ekogroszek, pellet lub drewno zostawia po sobie nie tylko popiół w popielniku. Na ściankach wymiennika, czyli powierzchniach, przez które ciepło spalin przechodzi do wody, osadza się sadza, lotny popiół i smoła. Już warstwa grubości kilku milimetrów działa jak izolacja: spaliny uciekają do komina gorętsze, a woda w instalacji nagrzewa się wolniej. Regularne czyszczenie wymiennika to najtańszy sposób na utrzymanie sprawności kotła i ograniczenie zużycia paliwa.

Po czym poznać, że wymiennik trzeba wyczyścić

  • rośnie zużycie paliwa przy podobnej pogodzie,
  • temperatura spalin na czujniku lub termometrze czopucha jest wyższa niż zwykle,
  • kocioł wolniej osiąga zadaną temperaturę,
  • pogarsza się ciąg, a przy otwieraniu drzwiczek dym cofa się do kotłowni,
  • w kanałach widać wyraźną warstwę sadzy lub smolistego nalotu.

Smoła na ściankach jest zwykle sygnałem, że kocioł pracuje na zbyt niskiej temperaturze albo dostaje zbyt zimną wodę powrotną. Wtedy samo czyszczenie nie wystarczy, trzeba poprawić warunki pracy. Pomaga w tym ochrona powrotu, o której piszemy w tekście kiedy w kotłowni z kotłem węglowym potrzebny jest zawór czterodrogowy.

Jak często czyścić

ElementTypowa częstotliwość
PopielnikCodziennie lub co kilka dni, zależnie od paliwa
Ruszt i palenisko (kotły zasypowe)Przy każdym rozpalaniu lub raz w tygodniu
Kanały wymiennika i płomieniówkiCo 1-4 tygodnie w sezonie, zgodnie z instrukcją
Czopuch i komora pod czopuchemCo kilka tygodni i po sezonie
Przewód kominowyPrzez kominiarza, przy paliwie stałym zwykle cztery razy w roku

Instrukcja producenta zawsze ma pierwszeństwo, bo kotły różnią się budową wymiennika. Kotły z podajnikiem spalające ekogroszek lub pellet w dobrych warunkach brudzą się wolniej niż kotły zasypowe opalane drewnem o dużej wilgotności.

Przygotowanie i narzędzia

  1. Wygaś kocioł i odczekaj, aż ostygnie. Nie czyść wymiennika rozgrzanego kotła.
  2. W kotłach z podajnikiem i wentylatorem odłącz zasilanie elektryczne sterownika.
  3. Przygotuj szczotki do kanałów dobrane do ich przekroju, skrobak, odkurzacz do popiołu z filtrem i metalowym pojemnikiem, rękawice i maskę przeciwpyłową.
  4. Zabezpiecz podłogę kotłowni przed pyłem i zapewnij dopływ powietrza.

Zwykły odkurzacz domowy nie nadaje się do popiołu, bo drobny pył zatyka filtr, a niedopalony żar może go zapalić. Do kotłowni stosuje się odkurzacze do popiołu z metalowym zbiornikiem.

Czyszczenie krok po kroku

  1. Otwórz drzwiczki rewizyjne wymiennika, zwykle u góry kotła lub z tyłu, i wyjmij turbulatory, jeśli kocioł je ma.
  2. Wyczyść kanały szczotką, przesuwając ją na całej długości. Sadza spadnie do komory na dole.
  3. Zeskrob twarde naloty skrobakiem, uważając, żeby nie porysować i nie wgnieść cienkich ścianek.
  4. Oczyść turbulatory i włóż je z powrotem w tej samej kolejności i położeniu.
  5. Usuń popiół i sadzę z komory pod wymiennikiem oraz z czopucha.
  6. Sprawdź uszczelki drzwiczek. Sznur uszczelniający powinien być elastyczny i przylegać na całym obwodzie. Nieszczelne drzwiczki to zasysanie fałszywego powietrza i gorszy ciąg.
  7. Zamknij drzwiczki i rozpal kocioł zgodnie z instrukcją.

Po czyszczeniu warto przy okazji sprawdzić, czy połączenia rur w kotłowni są szczelne, szczególnie przy kotle, gdzie zmiany temperatury są największe. Przydatny będzie poradnik jak sprawdzić szczelność połączeń gwintowanych w kotłowni.

Czyszczenie a rodzaj paliwa

Drewno, szczególnie iglaste lub niedosuszone, daje dużo smoły i sadzy, która osiada na ściankach jako lepki nalot. Węgiel i ekogroszek zostawiają więcej popiołu lotnego, który tworzy sypką warstwę, łatwiejszą do usunięcia szczotką. Pellet dobrej jakości spala się czysto, ale przy złym ustawieniu proporcji paliwa i powietrza także zostawia osady. Dlatego po zmianie paliwa lub dostawcy warto przez kilka tygodni częściej zaglądać do wymiennika i ocenić, jak szybko się brudzi.

W kotłach z podajnikiem warto przy okazji czyszczenia wymiennika sprawdzić palnik i retortę. Spieki popiołu w palenisku zaburzają dopływ powietrza i pogarszają spalanie, a to z kolei przyspiesza zabrudzenie wymiennika. Producenci często zalecają też okresowe czyszczenie wentylatora nadmuchowego z kurzu.

Przegląd przed sezonem

Przed rozpoczęciem sezonu grzewczego warto zrobić krótki przegląd całej kotłowni: sprawdzić ciśnienie i poziom wody w instalacji, działanie pompy obiegowej, stan uszczelek drzwiczek, drożność czopucha i ważność przeglądu kominiarskiego. Kocioł oczyszczony po poprzednim sezonie i sprawdzony przed nowym rozpala się bez problemów i od pierwszych dni pracuje z dobrą sprawnością.

Warto prowadzić prosty zeszyt kotłowni z datami czyszczenia i zakupu paliwa. Po jednym sezonie widać, jak często kocioł faktycznie wymaga czyszczenia i czy zużycie paliwa nie rośnie bez wyraźnej przyczyny.

Po czyszczeniu dobrze jest odnotować, ile sadzy i popiołu zebrano z kanałów. Duża ilość zebrana po krótkim czasie wskazuje, że kocioł pracuje w złych warunkach, na przykład z dławionym powietrzem, przy zbyt niskiej temperaturze albo na wilgotnym paliwie. Wtedy zamiast częstszego czyszczenia warto poprawić ustawienia sterownika lub sposób palenia.

Środki chemiczne i dodatki do paliwa

W sprzedaży są katalizatory i proszki do spalania sadzy, dosypywane do rozgrzanego paleniska. Mogą zmniejszyć ilość sadzy, ale nie zastąpią mechanicznego czyszczenia wymiennika ani przeglądu komina. Najlepszą profilaktyką jest suche paliwo dobrej jakości, odpowiednia temperatura pracy kotła i prawidłowa ilość powietrza do spalania.

Po sezonie grzewczym kocioł czyści się dokładnie, a drzwiczki zostawia lekko uchylone, żeby wilgoć nie skraplała się w kanałach i nie powodowała korozji. Jeśli wymiennik ma ślady przecieków lub głębokiej korozji, trzeba wezwać serwis. Kotły i akcesoria do kotłowni znajdziesz w kategorii kotły na paliwa stałe.

Przeczytaj także