Jak zabezpieczyć rynny i rury spustowe przed zamarzaniem przewodem grzejnym

Zimą rynny i rury spustowe pracują w trudnych warunkach. W dzień śnieg na dachu topnieje od słońca lub ciepła z poddasza, woda spływa do rynien, a wieczorem zamarza. Tak powstają sople, lodowe zatory w lejach i zamrożone rury spustowe, które potrafią pęknąć pod naporem lodu. Woda, która nie może spłynąć, wylewa się po elewacji i zamarza na chodniku. Skutecznym rozwiązaniem jest instalacja przewodów grzejnych w rynnach i rurach spustowych, sterowana termostatem.

W tym poradniku opisujemy, jakie przewody stosuje się do rynien, jak dobrać ich moc i długość oraz jak je zamontować i podłączyć.

Kiedy ogrzewanie rynien ma sens

Ogrzewanie rynien nie jest potrzebne na każdym domu. Najbardziej przydaje się, gdy:

• na dachu regularnie zalega gruba warstwa śniegu,
• z rynien zwisają duże sople nad wejściem, tarasem lub podjazdem,
• rury spustowe co roku zamarzają lub pękają,
• dach ma kosze i miejsca, w których zbiera się dużo wody z topniejącego śniegu,
• poddasze jest słabiej ocieplone i śnieg topi się od spodu nawet przy mrozie.

Warto jednak pamiętać, że przyczyną problemu bywa też niedostateczna izolacja dachu. Jeśli śnieg topnieje nad całym poddaszem, ogrzewanie rynien rozwiąże skutki, ale nie przyczynę. Ocieplenie dachu zmniejszy straty ciepła i ilość wody spływającej do rynien w czasie mrozu.

Jakie przewody grzejne stosuje się w rynnach

Do rynien i rur spustowych stosuje się przede wszystkim przewody samoregulujące. Ich moc zmienia się w zależności od temperatury otoczenia: przy niskiej temperaturze grzeją mocniej, a gdy się nagrzeją, ograniczają moc. Dzięki temu nie przegrzewają się nawet tam, gdzie przewody się krzyżują lub leżą w liściach. Można je też skracać na dowolną długość.

Drugą grupą są przewody o stałej mocy, zwykle dostarczane jako gotowe odcinki o określonej długości. Są tańsze, ale nie można ich skracać ani krzyżować, bo w miejscach styku mogą się przegrzać.

Element	Orientacyjna moc przewodu	Uwagi
Rynna o szerokości do ok. 150 mm	jeden przewód, ok. 20-40 W/m	przewód prowadzony wzdłuż dna rynny
Szerokie rynny i kosze dachowe	dwa równoległe przewody	zgodnie z zaleceniem producenta
Rura spustowa	jeden przewód na całej długości, aż do gruntu lub poniżej strefy przemarzania	w dolnej części najczęściej zamarza lód

Konkretne wartości mocy i sposób ułożenia zależą od klimatu i systemu wybranego producenta. Przewód grzejny musi być przeznaczony do pracy na zewnątrz, odporny na promieniowanie UV i mieć ekran lub oplot ochronny podłączony do przewodu ochronnego instalacji.

Montaż krok po kroku

1. Oczyść rynny i rury spustowe z liści i mułu. Przewód nie może leżeć w warstwie zanieczyszczeń, która utrudnia odpływ wody.
2. Zmierz długość rynien, rur spustowych i odcinków łączących. Dodaj zapas na zejścia z rynny do rury i do puszki przyłączeniowej.
3. Ułóż przewód wzdłuż dna rynny i przymocuj go klipsami systemowymi co kilkadziesiąt centymetrów. Nie stosuj metalowych opasek z ostrymi krawędziami.
4. Wprowadź przewód do rury spustowej i zabezpiecz go przed zsunięciem, np. linką nośną lub uchwytem przy leju. Przewód musi sięgać aż do wylotu rury lub do miejsca poniżej strefy przemarzania, jeśli rura jest wprowadzona do gruntu.
5. Zabezpiecz końcówki zestawami zakończeniowymi i połączeniowymi zalecanymi przez producenta. Prowizoryczne zakończenie taśmą to częsta przyczyna zwarć.
6. Podłącz zasilanie w hermetycznej puszce do sterownika. To zadanie dla elektryka.

Przewody grzejne można stosować zarówno w rynnach stalowych, jak i z tworzywa, ale w tych drugich trzeba zwrócić uwagę na dopuszczalną temperaturę pracy przewodu i zalecenia producenta systemu. Przegląd rynien i rur spustowych, w tym elementów do wymiany przy okazji montażu ogrzewania, znajdziesz w kategorii rynny i rury spustowe z tworzywa. Więcej o samych systemach rynnowych przeczytasz w artykule praktyczny przewodnik po systemach rynnowych.

Sterowanie i zabezpieczenia

Przewody grzejne w rynnach mogą zużywać dużo energii, jeśli pracują bez sterowania przez całą zimę. Dlatego stosuje się:

• termostat, który włącza ogrzewanie w zakresie temperatur, w których powstaje lód, zwykle od kilku stopni powyżej zera do kilkunastu stopni poniżej zera; przy silnym mrozie śnieg nie topnieje, więc grzanie jest zbędne,
• sterownik z czujnikiem wilgoci, który uruchamia grzanie tylko wtedy, gdy w rynnie jest woda lub śnieg, co znacząco ogranicza zużycie energii,
• wyłącznik różnicowoprądowy 30 mA, obowiązkowy w obwodzie przewodów grzejnych na zewnątrz,
• zabezpieczenie nadprądowe dobrane do prądu rozruchowego przewodów samoregulujących, który przy zimnym przewodzie jest wyższy niż prąd w czasie pracy.

Ile energii zużywa ogrzewanie rynien

Zużycie energii zależy od długości przewodów, ich mocy i sposobu sterowania. Przykładowo 30 metrów przewodu o mocy 30 W/m to około 0,9 kW, gdy pracuje z pełną mocą. Przy sterowaniu samym termostatem system może pracować wiele godzin dziennie przez całą zimę, nawet gdy w rynnach nie ma śniegu. Sterownik z czujnikiem wilgoci i temperatury ogranicza pracę do okresów, gdy rzeczywiście tworzy się lód, co w praktyce zmniejsza zużycie wielokrotnie. Przewody samoregulujące same obniżają moc w cieplejszych odcinkach, np. w rynnach osłoniętych od wiatru. Przy projektowaniu warto więc ogrzewać tylko te odcinki, w których problem faktycznie występuje: rury spustowe, leje, kosze dachowe i rynny nad wejściem, zamiast całego orynnowania.

Konserwacja przed każdą zimą

Przed sezonem warto sprawdzić, czy przewody nie zostały uszkodzone przez zsuwający się śnieg, ptaki lub prace dachowe, czy klipsy trzymają je na miejscu i czy rynny są czyste. Elektryk może zmierzyć rezystancję izolacji obwodu, co pozwala wykryć zawilgocenie lub uszkodzenie, zanim zadziała wyłącznik różnicowoprądowy. Uzupełnieniem ochrony przed zimą jest zabezpieczenie zewnętrznych punktów poboru wody, o czym piszemy w poradniku jak zabezpieczyć instalację wodną przed zamarzaniem zimą.