Przejdź do treści

Klekoczący właz kanałowy zwykle da się wyciszyć wymianą wkładki tłumiącej

Kanalizacja

Okrągła stalowa pokrywa włazu osadzona w betonowej posadzce - w gnieździe takich pokryw pracują uszczelki do włazów

Właz, który klekocze pod kołami samochodów, w większości przypadków ma zużytą, stwardniałą lub wypadniętą wkładkę tłumiącą między pokrywą a korpusem. Wymiana tej wkładki na nową, dopasowaną do typu włazu, zwykle przywraca ciche i stabilne podparcie pokrywy.

Jeśli jednak pokrywa jest pęknięta, korpus osiadł albo gniazdo jest wyrobione, sama wkładka problemu nie rozwiąże. Poniżej wyjaśniamy, jak działa tłumienie, jak rozpoznać przyczynę hałasu i jak przeprowadzić wymianę.

Do czego służy wkładka i dlaczego się zużywa

Właz kanałowy składa się z korpusu osadzonego na kręgu lub zwieńczeniu studni oraz pokrywy, która leży w gnieździe korpusu. Metal oparty bezpośrednio o metal przy każdym nacisku koła uderza o podłoże, bo powierzchnie przylgowe nigdy nie są idealnie płaskie. Dlatego w gnieździe montuje się elastyczną wkładkę z gumy, elastomeru lub tworzywa, która wyrównuje nierówności, amortyzuje uderzenia i stabilizuje pokrywę.

Wkładki różnią się kształtem przekroju, sposobem mocowania i materiałem. Część jest wciskana w rowek korpusu, część klejona, a niektóre układa się luźno w gnieździe. W katalogach często występują jako uszczelki do włazów (onninen.pl/produkty/Sieci-wodno-kanalizacyjne-i-gazowe/Kanalizacja-zewnetrzna/Wlazy-i-wpusty/Wlazy-kanalowe/Akcesoria-do-wlazow-kanalowych), choć ich głównym zadaniem jest tłumienie, a nie uszczelnianie. W większości włazów do kanalizacji deszczowej i sanitarnej pokrywa ma otwory wentylacyjne lub nie jest szczelna, więc wkładka nie ma zatrzymywać wody.

Wkładka zużywa się z kilku powodów:

  • starzenie materiału pod wpływem UV, mrozu, soli drogowej i olejów, przez co guma twardnieje i pęka,
  • ciągłe ściskanie i odkształcanie przy dużym ruchu, zwłaszcza ciężarówek i autobusów,
  • błędny montaż pokrywy po przeglądzie kanału, gdy wkładka zostaje przesunięta albo wyciągnięta,
  • zanieczyszczenia w gnieździe, czyli piasek i kamyki, które unoszą pokrywę w jednym punkcie,
  • niedopasowanie, gdy po wymianie pokrywy albo wkładki zastosowano element innego producenta.

Dlatego przy przeglądach sieci kanalizacyjnej warto zawsze zajrzeć w gniazdo włazu, a nie tylko sprawdzić, czy pokrywa leży na miejscu.

Jak rozpoznać przyczynę hałasu

Klekotanie może mieć kilka źródeł i dobrze jest je rozróżnić przed zakupem części. Pomaga prosta obserwacja: czy pokrywa rusza się, gdy nadepnie się na jej krawędź, czy hałas pojawia się przy każdym przejeździe, czy tylko przy cięższych pojazdach, oraz czy wokół korpusu nawierzchnia jest spękana i zapadnięta.

ObjawPrawdopodobna przyczynaCo zrobić
Pokrywa kiwa się pod stopą, korpus stabilnyZużyta lub brakująca wkładka, zanieczyszczone gniazdoOczyścić gniazdo, wymienić wkładkę
Hałas mimo nowej wkładkiWkładka niedopasowana do typu korpusu lub pokrywa zdeformowanaSprawdzić typ i wymiary, ewentualnie wymienić pokrywę
Spękany asfalt wokół, korpus niżej od jezdniOsiadanie korpusu lub zwieńczenia studniRegulacja wysokości, wymiana korpusu, naprawa nawierzchni
Pęknięcie lub wyłamana krawędź pokrywyPrzeciążenie lub zbyt niska klasa obciążeniaWymiana pokrywy, a często całego włazu na wyższą klasę

Klasę obciążenia włazu określa norma PN-EN 124. W jezdniach dróg publicznych stosuje się zwykle klasę D400, na parkingach i chodnikach z możliwością wjazdu niższe klasy, np. C250 lub B125, a w terenach zielonych A15. Właz o zbyt niskiej klasie w miejscu ruchu samochodów szybko się rozbija i klekoce niezależnie od stanu wkładki.

Wymiana wkładki krok po kroku

Prace przy włazie w jezdni wymagają zabezpieczenia miejsca robót, oznakowania i zwykle zgody zarządcy drogi lub sieci. Przy kanałach sanitarnych trzeba pamiętać o gazach, dlatego nikt nie powinien schodzić do studni bez odpowiedniego sprzętu i drugiej osoby na powierzchni. Sama wymiana wkładki odbywa się jednak z poziomu terenu i przebiega zwykle tak:

  1. Zdejmij pokrywę hakami do włazów lub podnośnikiem, bo żeliwne pokrywy ważą kilkadziesiąt kilogramów.
  2. Usuń starą wkładkę i dokładnie oczyść gniazdo z piasku, kamieni, resztek gumy i starego kleju, najlepiej szczotką drucianą i skrobakiem.
  3. Sprawdź korpus i powierzchnie przylgowe pokrywy pod kątem pęknięć, wyszczerbień i deformacji.
  4. Załóż nową wkładkę zgodnie z instrukcją producenta, wciskając ją w rowek lub układając w gnieździe na całym obwodzie.
  5. Ułóż pokrywę we właściwym położeniu, zwracając uwagę na zawiasy lub zatrzaski, jeśli właz je ma, i sprawdź stabilność, stając na krawędziach.

Wkładkę dobiera się do konkretnego typu włazu, a nie tylko do średnicy. Przykładem są uszczelki do włazów nierdzewnych (onninen.pl/produkt/KZO-Wkladka-tlumiaca-luzna-W0100-0000-0010-000,265118), czyli luźne wkładki tłumiące stosowane w określonych systemach włazów, gdzie liczy się zgodność z profilem gniazda i wymaganiami producenta. Przed zamówieniem warto odczytać oznaczenia odlane na pokrywie lub korpusie, bo zawierają zwykle producenta, typ i klasę obciążenia.

Gdy pokrywa jest pęknięta lub zbyt mocno zużyta, wymienia się ją razem z wkładką. Pokrywy żeliwne do studzienek (onninen.pl/produkty/Sieci-wodno-kanalizacyjne-i-gazowe/Kanalizacja-zewnetrzna/Studnie-kanalizacyjne-tworzywowe/Zwienczenia-studni/Pokrywy-zeliwne) do studni tworzywowych mają określoną średnicę, klasę obciążenia i sposób osadzenia na rurze teleskopowej lub pierścieniu odciążającym, więc dobiera się je do systemu studni. W studniach z tworzyw właz nie może opierać się bezpośrednio na kominie studni, bo nacisk kół musi przenosić pierścień betonowy lub konstrukcja nawierzchni.

Po wymianie dobrze jest obserwować właz przez kilka dni. Jeśli hałas wrócił szybko, przyczyną jest najpewniej korpus lub jego osadzenie, a wtedy konieczna jest regulacja i odtworzenie nawierzchni wokół włazu.

Przeczytaj także